Sık göz kırpma çocuklarda ailelerin kolay fark ettiği bir davranıştır. Tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Göz yüzeyindeki rahatsızlık, kirpiklerin teması, alerji, gözlük ihtiyacı veya gözlerin hizalanma sorunlarıyla ilişkili olabilir. Bazen de geçici bir tik ya da alışkanlık biçiminde görülür.
Önce hangi belirtilere bakılır?
Kaşıntı, kızarıklık, sulanma, ağrı ve görme şikâyeti olup olmadığını gözlemleyin. Başlangıç zamanı, gün içinde değişimi ve başka istemsiz hareketlerin eşlik edip etmediği önemlidir. Bir gözde yabancı cisim hissi veya belirgin ağrı varsa beklemeyin.
Muayene nasıl yardımcı olur?
Hekim göz yüzeyini, kapakları ve kirpikleri inceler; gerektiğinde gözlük ihtiyacını ve hizalanmayı değerlendirir. Gözle ilgili neden bulunmazsa klinik duruma göre izlem veya başka bir branş değerlendirmesi önerilebilir. Sık göz kırpmanın ciddi bir nörolojik sorun anlamına gelmesi nadirdir; yine de uzaktan kesin neden söylenemez.
Çocuğa nasıl yaklaşmalı?
Sürekli “Gözünü kırpma” demek veya davranışı başkalarının yanında vurgulamak yerine sakin gözlem yapın. Muayenede göstermek için kısa bir video yeterli olabilir. Kendiliğinizden antibiyotik ya da kortizonlu damla başlamayın. Davranış uzuyor, artıyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa tekrar değerlendirme isteyin.
Ne zaman ve nerede arttığı neden sorulur?
Göz kırpma belirli bir etkinlikte, yoğun dikkat sırasında veya günün bazı saatlerinde daha belirgin fark edilebilir. Bu gözlemler nedenin anlaşılmasına yardımcı olur, fakat tek başına “kesin tik” ya da “kesin alerji” sonucu çıkarmaz. Çocuğun gözünde kaşıntı varsa bunu davranıştan ayrı anlatın. Yeni bir ürün, ortam veya yakın zamanda başlayan başka şikâyetler de not edilebilir. Hekime göstermek için kısa bir kayıt almak yeterlidir; bütün gün davranışı saymak çoğu aile için gereksiz yük oluşturur.
Muayene normal bulunursa nasıl yaklaşmalı?
Gözle ilgili bir neden saptanmaması, çocuğun davranışı bilerek yaptığı anlamına gelmez. Hekimin önerdiği izlem planını uygulayın ve hangi değişiklikte yeniden değerlendirme gerektiğini öğrenin. Başka istemsiz hareketlerin eklenmesi veya günlük yaşamın etkilenmesi gibi gelişmeleri paylaşın. Okulda sürekli uyarılması çocuğu rahatsız edebilir; öğretmene konunun değerlendirildiğini bildirmek yararlı olabilir. Evde de sürekli “gözünü kırpma” diye uyarmaktan kaçının. Tedavi verilmişse hangi yakınmayı hedeflediğini bilmek önemlidir; her kırpma için aynı damlanın kullanılacağı düşünülmemelidir. Şikâyetin seyri değiştiğinde önceki değerlendirme bilgilerini de paylaşarak yeniden görüşün. Böylece göz yüzeyi sorunları, görme ihtiyacı ve davranışsal etkenler birbirine karıştırılmadan ele alınabilir.