Şaşılık yalnızca çocukluk döneminin göz rahatsızlığı değildir. Bazı erişkinlerde çocukluktan beri var olan kayma devam eder; bazılarında ise düzgün olan gözlerde sonradan kayma gelişir. Erişkin yaşta olmak, tedavi için geç kalındığı anlamına gelmez.
Tedavinin hedefi nasıl belirlenir?
Hedef; varsa çift görmeyi azaltmak, baş pozisyonunu rahatlatmak, gözlerin hizalanmasını,kozmetik düzelmeyi sağlamak ve günlük yaşamda yaşanan güçlükleri azaltmaktır. Her hastada bu hedeflerin tümüne aynı ölçüde ulaşılması beklenmez.Ancak kabul edilebilir bir düzelme sağlanabilir. Göz tembelliği varsa bunun tedavisi ileri yaşlarda mümkün değildir.
Hangi yöntemler kullanılabilir?
Nedene göre prizmalı gözlük, seçilmiş durumlarda egzersiz veya botulinum toksin uygulaması ve cerrahi düşünülebilir. Yeni başlayan kaymalarda altta yatan nedenin araştırılması önemlidir. Tek bir fotoğrafa bakarak uygun tedavi seçilemez.
İlk görüşmede ne konuşulmalı?
Okuma, araç kullanma, iş ve sosyal yaşamda en çok zorlandığınız durumları anlatın. Çocuklukta ameliyat geçirdiyseniz mümkünse ameliyat kayıtlarını,çocukluktaki fotoğraflarınızı getirin. Hekiminize beklentinizi, olası sınırlılıkları ve yeniden müdahale ihtimalini sorun. Görünümle ilgili rahatsızlığınızı dile getirmek değerlendirmenin doğal bir parçasıdır; şaşılığın yaşam üzerindeki etkisi yalnızca görme testindeki sonuçtan ibaret değildir.
Çocukluktan kalan kaymayla yeni kayma aynı mıdır?
Uzun süredir bulunan bir şaşılığın değerlendirmesinde eski fotoğraflar ve tedavi geçmişi yol gösterici olabilir. Yeni başlayan kaymada ise başlangıç zamanı ve eşlik eden bulgular özellikle önem taşır. Bu ayrım, hangi incelemelerin gerekli olduğunu etkiler. Kişinin yıllardır kayması olması, sonradan gelişen çift görmenin otomatik olarak aynı nedene bağlanmasını gerektirmez. Yeni ortaya çıkan bulguları açıkça anlatmak gerekir. Önceden gözlük, kapama veya ameliyat uygulanmış olması da gelecekteki bütün seçeneklerin tükendiği anlamına gelmez.
Yaşam üzerindeki etkiler nasıl ifade edilebilir?
Muayenede işlevsel güçlükleri somut örneklerle anlatabilirsiniz: örneğin karşıya bakarken çift görüntü oluşması, okurken satırların ayrılması veya başınızı belirli bir yöne çevirmeden rahat edememek gibi. Sosyal ortamda göz teması kurmakta zorlanıyorsanız bunu da paylaşın. Tedavinin kişisel değerini yalnızca kaymanın dışarıdan ne kadar belirgin olduğu belirlemez. Beklentiler konuşulurken kozmetik görünüm, çift görme ve gözlük ihtiyacı için ayrı hedefler belirlemek faydalıdır. İşe dönüş süresi veya ameliyat sonrası refakat gibi pratik konuları da görüşmeye dahil edin. Böylece seçenekler yalnızca tıbbi adlarıyla değil, gündelik hayatınızdaki olası karşılıklarıyla değerlendirilebilir. Sürecin sınırlarını baştan anlamak, karar verirken daha dengeli bir değerlendirme yapmanızı sağlar.