Şaşılık, iki gözün aynı hedefe birlikte yönelmesindeki bozukluktur. Bir göz karşıya bakarken diğeri içe, dışa, yukarıya veya aşağıya kayabilir. Kayma sürekli olabileceği gibi yalnızca belirli zamanlarda da ortaya çıkabilir. Dışarıdan hafif görünen bir kaymanın etkisi, yalnızca görünümüne bakılarak anlaşılamaz.
Görme neden etkilenebilir?
İki gözden gelen görüntüler normalde beyinde birlikte işlenir. Gözler farklı yönlere baktığında bu iş birliği bozulabilir. Çocuklukta beyin bir gözün görüntüsünü baskılayabilir; bu durum bazı çocuklarda göz tembelliğine yol açar. Daha büyük çocuklarda ve erişkinlerde çift görme görülebilir. Her şaşılık hastasında aynı belirtiler oluşmaz.
Muayenede hangi sorular yanıtlanır?
Hekim kaymanın yönünü, miktarını, ne zaman başladığını ve göz hareketlerini değerlendirir. Her gözün görmesi ayrı ölçülür; gözlük ihtiyacı ve gözün yapısal sağlığı incelenir. Tedavi bu bulgulara göre seçilir. Gözlük, uygun hastalarda başka ameliyatsız yöntemler veya cerrahi gündeme gelebilir.
Randevuya nasıl hazırlanabilirsiniz?
Kaymanın ilk fark edildiği zamanı, sürekli mi aralıklı mı olduğunu ve çift görme bulunup bulunmadığını not edin. Önceki gözlükleri ve muayene kayıtlarını getirin. Yalnızca belirli anlarda görülen kaymayı gösteren kısa bir video da görüşmeyi kolaylaştırabilir. Çocuklarda “büyüyünce geçer” düşüncesiyle değerlendirmeyi ertelemeyin.
Kaymanın nedeni ile sonucu neden ayrı değerlendirilir?
Gözlerin aynı yöne bakmaması bir bulgudur; bu bulgunun arkasında her hastada aynı mekanizma bulunmaz. Çocuklukta başlayan bir kaymayla erişkin dönemde yeni ortaya çıkan kaymanın değerlendirmesi bu nedenle farklı olabilir. Görme azlığı bazen kaymaya eşlik eden bir sonuç, bazen de gözlerin birlikte çalışmasını zorlaştıran bir etken olabilir. Tedavi görüşmesinde önce hangi sorunun ele alınacağının açıklanması, gözlük, takip ve ameliyat önerilerinin birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu anlamayı sağlar.
Tedaviden beklenen değişiklik nasıl konuşulmalı?
“Gözlerim düzelsin” isteği birkaç farklı hedef içerebilir. Bir hasta için asıl sorun okumada oluşan çift görüntüyken başka biri için başını sürekli çevirmek veya göz temasında zorlanmaktır. Bu hedefleri ayrı ayrı anlatmak yararlıdır. Çocuklarda aile, gözlerin görünümüne ek olarak her gözün görme gelişimini de sormalıdır. Kontrolde önceki ölçümlerle karşılaştırma yapılması, yalnızca daha iyi çıkan bir fotoğraftan daha anlamlı bilgi verir. Görünümdeki düzelme, gözlük veya diğer tedavilerin otomatik olarak bırakılması gerektiğini göstermez. Başlangıçta belirlenen hedefleri sonraki görüşmelerde yeniden konuşmak, uzun süren tedavilerde beklentilerin anlaşılır kalmasına yardımcı olur. Hekimin açıkladığı planı kendi cümlelerinizle tekrar etmek de yanlış anlaşılmaları ortaya çıkarabilir.